НИЙТЛЭЛЧ

Генералаар “ӨЛДСӨН” Монгол

Гэрэл зургийг MPA.mn

Ардчилсан хувьсгалын эхний фронтод тэмцэж явсан партизан өөртөө генерал цол гуйж Төрийн тэргүүн рүү оржээ. Тэр нь бүтэлгүйтэж, татгалзсан хариу авсан тэрбээр шаралхсан уу?, эсвэл гомдсон уу? хэлж мэдэхгүй, сэтгэлдээ тээж, бугшсаар ирсэн асуудлыг төвийн найман телевизийн шууд эфирийг ашиглаж, өмнөө суух экс Ерөнхийлөгчид учирласан нь тэрүүхэндээ бэсрэгхэн хэлэлцүүлгийг нийгэмд өрнүүлж орхив. “Ардчиллын 13”-ын нэгээр тодорч, анхнаасаа хувьсгалын үйл хэрэгт мөр зэрэгцэн оролцсон журмын нөхөд нь түрүүчээсээ Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайд, Улсын Баатарын энтэй, үнэлэмжтэй болчихоод байхад Онцгой байдлын дэд даргаас дээш гараагүй түүнд алтан мөрдэс авах ойрын зорилго байсан нь тийнхүү талаар болжээ.

Асуудал тэгсхийгээд намжсан. Намжсан ч гэж ардчиллын суурийг тавьж, тарьсан гэгддэг нөхрөө Төрийн тэргүүн асан нь гэртээ урьж, аяга тагш юм эргүүлснээр гомдлыг нь нимгэлжээ. Гэхдээ асуудал ардчиллын партизан, албан тушаалын эрэмбэ дэсэнд хүрсэндээ биш л дээ. Хүн хоорондын харилцаандаа бүр ч биш. Харин дээд офицер буюу генерал цолны босго, шалгуур хүссэн нэгэн нь гуйгаад авдаг хэмжээнд очсон уу? гэх асуултыг өөрийн эрхгүй тавихад хүргэв. Телевизийн дэлгэцээр ил ярьж, гэрэл цохиулсан нь энэ болохоос баргийн аавын хүүгийн мөрөнд гялалздаггүй алтан мөрдэсийн үнэ цэнэ, үнэлэмж, энх цагийн Монголд ингэтлээ үнэгүйдэж, албан өрөөний шалаар нэг тарах хэмжээнд хүрсэн гэж үү?

196… 200

Хуульд зааснаар Монгол Улсын төрийн цэргийн байгууллын тогтолцоо нь тайван цагт зэвсэгт хүчин, хилийн ба дотоодын цэрэг, онцгой байдлын байгууллагаас бүрддэг. Уг заалтын хүрээнд тэдгээрийн удирдлага, түүний бүрэлдэхүүнд Ерөнхийлөгчийн зарлигаар генерал цол олгож ирсэн уламжлалтай. Үүх түүхийг сөхвөл ХХ зууны дунд үед буюу 1944 онд БНМАУ-ын Ардын сайд нарын зөвлөлийн 52 дугаар тогтоолоор цэргийн удирдах дээд албан тушаалын генерал хэмээх цэргийн дээд цолыг бий болгож, Ю.Цэдэнбал, Ж.Лхагвасүрэн нарын 11 хүнд олгожээ. Ингэхдээ “Эх орныхоо эрх чөлөө, тусгаар тогтнолыг батлан хамгаалах үйл хэрэгт онц гарамгай гавьяа байгуулсан цэргийн дээд дарга нарт олгоно” гэсэн журмыг гол шалгуураа болгосон байдаг. Үүнээс хойш 77 жилийн хугацаанд 186 хүн дээд офицерын цолонд хүржээ. Сүүлд Ерөнхийлөгчийн зарлигаар олгосон 10 хүнийг нэмж тооцвол энэ тоо 196 болж, 200 руу хэдийнэ дөхсөн гэсэн үг.

3.3 сая иргэнээ нийтээр нь оруулж тооцвол 16,500 хүн тутамд нэг генерал ногдох тоо. Мэдээж монголчууд бүгдээрээ цэрэг, армид алба хааж, хил манаж, дотоодод эмх журам сахиулж, онцгойд алба хаадаггүй. 31.5 хувь нь 15 хүртэлх насны хүүхдээс гадна 50.9 хувь нь эмэгтэйчүүд. Тэр хэрээрээ алба хаагчдын тоо хэмжээ нь хэд дахин буурч, бараг 1000 хүнд нэг генерал цолтон ногдох нь. Монгол шиг газар нутгийн маргаан гэхээр юмгүй, хилийн зөрчилгүй, хамгийн гол нь цөөхүүлээ улсад маргахын аргагүй ахадсан тоо. Гэвч статистик үзүүлэлтээрээ жилдээ гурав орчим хүнд олгож ирсэн генерал цол юуны учир үнэгүйдэж, чихэр шиг тараагдах болов.

Гэрэл зургийг MPA.mn

Ингэж бичсэнээрээ алтан мөрдэстнүүдийг үгүйсгэж, тэдний гавьяа зүтгэлийг баллуурдах гэсэнгүй. Эх орныхоо дархан хилийн халдашгүй байдлыг хангахаас эхлээд өнөөгийн энх цагийн Монгол Улсыг цогцлоох хүртэл гар бие оролцож, халуун амь, бүлээн цусаа өргөхөөс буцахгүй эрэмгий явсныг төр нь үнэлж, дээд офицер цол хүртээсэн генерал олон. Тэд бүгдээрээ тухайн цаг үеийнхээ сор нь болж, эрхэлсэн салбартаа хүлээн зөвшөөрөгдсөн, үлдээсэн мөртэй байж таарна. Гагцхүү гуя дагуулж хүзүү гэгчээр албан тушаалын сэтэрт уяатай явдаг, түүнд нь тааруулан олгодог хэмжүүр нь генерал цол болох вий гэсэн болгоомжлол, халаглал төрүүлж эхэллээ. Яг л Онцгой байдлын ерөнхий газрын дэд даргынхаа хувиар бригадын генерал болох сэтгэлийнхээ дуудлагад хөтлөгдөн Төрийн тэргүүн рүү ороод хана мөргөөд буцсан ардчиллын партизан шиг.

Анхны шалгуур, одоогийн үнэлэмжээрээ генерал хүн төрийн сүлдээ тэргүүндээ залсан нийт бие бүрэлдэхүүний эр зориг, эрдэм чадвар, хүний мөс, ёс зүйн үлгэрлэн дуурайх жишээ, дагаж омогших туг нь болох учиртай. Гэвч шинэ цагийн Монголд төрсөн генералуудаас энгийн гэмээр энэ шалгуурыг хангаж, бас хэрэгжүүлж байгаа нь хэд бол?, гарын арван хуруунд багтахаар цөөн болов уу? Нам нь сонгуульд ялахаар гэнэт гарч ирдэг, том албанд очдог, тэгээд замхардаг нэгэн байхад бусдыг эрүүдэн шүүсэн гэх асуудлаар шүүхээс ял сонссон нь байна.

Улсын нууцтай холбоотой мэдээлэлтэй шууд танилцах эрхтэй Байнгын хорооны даргаар ажилласан ч иргэншлээ солиод одсон нь ч бий. Дархан хилийн халдашгүй байдлыг сахиулах газрын даргаар ажиллаж байгаад “зурвасаа орхиод”, улстөрчийн замналыг сонгож, УИХ-ын гишүүний сэнтийд заларсан Хилийн цэргийн командлагч асан ч энэ парламентад байна. Ийм генералуудаас цэрэг, арми, алба хаагчид, нийт бүрэлдэхүүн нь үлгэр дуурайлал үзүүлж, ёс зүй үзүүлнэ гэж байхгүй. Тэрэн шиг үлгэр үгүй. Эсрэгээрээ төрийн цэргийн байгууллын тогтолцоогоо үгүйсгэж, хүчгүйдүүлж буйгаас өөрцгүй.

Генерал цолтнууд “өндөглөж”, мөн “үржиж” байна

Орхиж боломгүй өөр нэгэн асуудал бий нь удирдлагын тогтолцоон дахь цолны эрэмбэ. Зэвсэгт хүчний тухай хуульд зааснаар төрийн захиргааны удирдлагыг нь Ерөнхийлөгч, салбарын сайд нь өөрт олгогдсон бүрэн эрхийнхээ хүрээнд хэрэгжүүлдэг. Гэвч цэрэг, армийнхаа дэг жаяг, цолны эрэмбээрээ сайд нь Жанжин штабынхаа дарга болон удирдлагуудад ёслох үүргийг хүлээв. Хэдийгээр адилхан генералууд ч “хошууч” гэсэн хоёр таван хошуу нь сайдаасаа том харагдуулах шалтгаан. Үе үеийн Засгийн газрын Батлан хамгаалахын сайдаар улстөрчдийг томилдог уламжлал тогтоосон нь цолны эрэмбэ дагасан зөрчлийг зааглаж байсан ч  энэ удаад дотроосоо, мэргэжлийн гэдэг нь сайдын давуу тал болсонгүй. Цэрэг, арми дахь цолны ойлгомжгүй байдал цагдаагийн байгууллагаар ч үргэлжлэх болов.

Уг нь Цагдаагийн ерөнхий газрын дарга, Дотоодын цэргийн командлагчаар хурандаа цолтой эрхэм ажилладаг. Гэтэл түүний шууд удирдлага дор ажилладаг Дотоодын цэргийн штабын даргад Ерөнхийлөгчийн зарлигаар бригадын генерал цол олгов. Хуулийн сайдынхаа “айлчлал”-ыг штабын дарга, генерал нь хүндэтгэлийн ёсолгоотой угтаж болох ч командлагчаа хэрхэн хүлээж авах нь эргэлзээ төрүүлэм. Албан тушаалын эрэмбэ бага ч авсан цол нь том гэсэн үг. Хурандаагийн өмнө генерал хүн ёслоод зогсох нь өөрөө нийт бүрэлдэхүүний өмнө шившигтэй биш гэж үү?. Ийм нэгэн эргэлзээ, эгдүүцэл зэрэгцсэн гэмээр он жилүүдэд генерал цолтнууд “өндөглөж”, мөн “үржиж” байна.

Хүндээ байна уу? эс бөгөөс хуульдаа, бүр Ерөнхийлөгчдөө юү? гэдгийг цаг хугацаа л шүүнэ. Үе үеийн Ерөнхийлөгч нар нь генерал цолтнуудыг “эх барьснаас” бусдаар тэдгээрийн малгайн дор явдаг, явж байсан төрийн цэргийн байгууллагууд хожсон уу? гэвэл мэдээж үгүй. Наад зах нь Батлан хамгаалах салбар, Зэвсэгт хүчний Жанжин штабаар нь дүүрэн генерал холхилддог улс Монголоос өөр байдаг болов уу? Магадгүй “Мал нь 1000 хүрэхээр шөлний хонь олддоггүй юм” гэдэг шиг энх цагийн Монгол илүү ч үгүй, дутуу ч үгүй 1000 генералтай болсныхоо дараа энэ тогтолцоогоо эргэж харах эсэхийг ёстой л тэнгэр мэднэ. “Мянган цэргийг олоху дор хялбар, Нэгэн жанжинг олоху дор бэрх” хэмээн Их эзэн богд Чингис хаан нэгэнтээ өгүүлснийг зориуд энд тодотгоё.

2 сэтгэгдэл

  1. Цэрэг

    2021-05-05

    Гүзээтэй хурандаа нараа яая гэж ыайж

  2. Жаргал

    2021-05-05

    Яг зөв !

Хариулах


ШИНЭ МЭДЭЭ



Ангилал өөрчлөх бол дахин бүртгүүлнэ үү.

Дээш
Tweet