Гэрэл зургийг MPA.mn

Төрийн эрх мэдэл тодорхой нэг хүнд болон нэг бүлэг хүмүүст төвлөрсөн улс төрийн дэглэмийг дарангуйлал гэж үздэг. Харин дарангуйлагч гэж төр, засгийн эрх мэдлийг ганцаар эзэмшиж, хуулийг үл тоомсорлон, өөрийн хүсэл зоригийн дагуу удирддаг хүнийг хэлнэ. Тэгвэл дээрх тодорхойлолт Монгол Улсын өнөөгийн төр, засгийн шийдвэр, үйлдэлтэй яв цав тохирч байна. 

Өөрөөр хэлбэл, өнөөгийн төр, засгаас бүх шийдвэрийг өөрөө гаргаж, хууль тогтоох, гүйцэтгэх, шүүх эрх мэдлийг өөрийн хяналтад байлгадаг. Аливаа сонгуулийг хяналтдаа авч, өрсөлдөгч намаас сэргийлэх, мэдээллийг цензурдэх замаар эрх мэдлээ хадгалдаг. Цагдаа, цэрэг, тагнуулын байгууллагыг ашиглан эсэргүүцэгчдийг дарах, айлган сүрдүүлэх бодлого явуулдаг. Өөрийгөө ба засаглалаа зөвтгөх, өргөмжлөх зорилгоор хэвлэл мэдээлэл, боловсрол, урлагийг ашигладаг. Засгийн газрын эрх мэдэлд ойр хүмүүсийг шагнаж, тэднийг үнэнч байлгахын тулд эдийн засгийн хяналтыг ашигладаг. Өөртөө ашигтайгаар хуулийг тайлбарлах, хуулийг үл тоомсорлох, шүүхийн хараат бус байдлыг устгах хандлагатай байгаа нь цагийн эрхэд тодорч харагдсаар байгаа юм. 

Монгол Улсын Засгийн газар бүрэн бүрэлдэхүүнээрээ огцрох, Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ ажлаа өгөх нь, тэр улс төрөөс явах нь цаг хугацааны л асуудал боллоо. Түүнээс өмнө Ерөнхий сайд дахин боломж хайж, "Итгэл хүлээлгэх"-ийг гуйж байгаа ч АН-ынхан Засгийн газарт дахин хамтрахгүй гэдгээ мэдэгдсэн. Харин ХҮН намын дарга Т.Доржханд Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэд итгэл хүлээлгэж, хамтарна гэдэг байр суурийг илэрхийлээд байна. 

Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ суудалдаа үлдэх, хамтарсан Засгийн газар байх эсэх асуудлыг Д.Амарбаясгалангийн парламент шийднэ. Өөрөөр хэлбэл, ирэх долоо хоногт УИХ-ын чуулганаар тогтоолын төсөл, асуудлыг хэлэлцэж, гишүүдийн саналаар шийдвэрлэх юм. Түүнчлэн Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнийн хүү О.Тэмүүлэн АТГ-т очиж, мэдүүлэг тайлбар өгсөн. Орлогоо нотлох санхүүгийн зарим бичиг баримтыг ч АТГ-т өгсөн гэдгийг албаныхан мэдээлж байна. Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ ч хөрөнгийн эх үүсвэрээ нотолно, тэрхүү үйл явц нь 1-2 сарын хугацаанд үргэлжилнэ гэдэг мэдээлэл бий. Хамгийн гол нь, Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэтэй хамт "дарангуйлал" явах нь ээ. Монголын төрд, Монгол Улсад "дарангуйлал"-ын тогтолцоог бий болгосон, хэвлэл мэдээлэл хийгээд иргэдийн мэдэх эрхийг хязгаарлаж, "хайрцагласан" үйл явдал нь өнөөдрийн байдалд хүргэсэн гэх ч яриа бий.

Б.Эрхэс

Гэрэл зургийг MPA.mn

Төрийн эрх мэдэл тодорхой нэг хүнд болон нэг бүлэг хүмүүст төвлөрсөн улс төрийн дэглэмийг дарангуйлал гэж үздэг. Харин дарангуйлагч гэж төр, засгийн эрх мэдлийг ганцаар эзэмшиж, хуулийг үл тоомсорлон, өөрийн хүсэл зоригийн дагуу удирддаг хүнийг хэлнэ. Тэгвэл дээрх тодорхойлолт Монгол Улсын өнөөгийн төр, засгийн шийдвэр, үйлдэлтэй яв цав тохирч байна. 

Өөрөөр хэлбэл, өнөөгийн төр, засгаас бүх шийдвэрийг өөрөө гаргаж, хууль тогтоох, гүйцэтгэх, шүүх эрх мэдлийг өөрийн хяналтад байлгадаг. Аливаа сонгуулийг хяналтдаа авч, өрсөлдөгч намаас сэргийлэх, мэдээллийг цензурдэх замаар эрх мэдлээ хадгалдаг. Цагдаа, цэрэг, тагнуулын байгууллагыг ашиглан эсэргүүцэгчдийг дарах, айлган сүрдүүлэх бодлого явуулдаг. Өөрийгөө ба засаглалаа зөвтгөх, өргөмжлөх зорилгоор хэвлэл мэдээлэл, боловсрол, урлагийг ашигладаг. Засгийн газрын эрх мэдэлд ойр хүмүүсийг шагнаж, тэднийг үнэнч байлгахын тулд эдийн засгийн хяналтыг ашигладаг. Өөртөө ашигтайгаар хуулийг тайлбарлах, хуулийг үл тоомсорлох, шүүхийн хараат бус байдлыг устгах хандлагатай байгаа нь цагийн эрхэд тодорч харагдсаар байгаа юм. 

Монгол Улсын Засгийн газар бүрэн бүрэлдэхүүнээрээ огцрох, Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ ажлаа өгөх нь, тэр улс төрөөс явах нь цаг хугацааны л асуудал боллоо. Түүнээс өмнө Ерөнхий сайд дахин боломж хайж, "Итгэл хүлээлгэх"-ийг гуйж байгаа ч АН-ынхан Засгийн газарт дахин хамтрахгүй гэдгээ мэдэгдсэн. Харин ХҮН намын дарга Т.Доржханд Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэд итгэл хүлээлгэж, хамтарна гэдэг байр суурийг илэрхийлээд байна. 

Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ суудалдаа үлдэх, хамтарсан Засгийн газар байх эсэх асуудлыг Д.Амарбаясгалангийн парламент шийднэ. Өөрөөр хэлбэл, ирэх долоо хоногт УИХ-ын чуулганаар тогтоолын төсөл, асуудлыг хэлэлцэж, гишүүдийн саналаар шийдвэрлэх юм. Түүнчлэн Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнийн хүү О.Тэмүүлэн АТГ-т очиж, мэдүүлэг тайлбар өгсөн. Орлогоо нотлох санхүүгийн зарим бичиг баримтыг ч АТГ-т өгсөн гэдгийг албаныхан мэдээлж байна. Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ ч хөрөнгийн эх үүсвэрээ нотолно, тэрхүү үйл явц нь 1-2 сарын хугацаанд үргэлжилнэ гэдэг мэдээлэл бий. Хамгийн гол нь, Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэтэй хамт "дарангуйлал" явах нь ээ. Монголын төрд, Монгол Улсад "дарангуйлал"-ын тогтолцоог бий болгосон, хэвлэл мэдээлэл хийгээд иргэдийн мэдэх эрхийг хязгаарлаж, "хайрцагласан" үйл явдал нь өнөөдрийн байдалд хүргэсэн гэх ч яриа бий.

Б.Эрхэс

#онцолсон, #Л.Оюун-Эрдэнэ,